Yörükler

Anadolu ve Rumeli’de göçebe hayatı yaşayan Türkmenlere “yörük” adı verilmiştir. Yörük kelimesinin etnik özelliği yoktur. Yörüklük bir yaşam biçimidir. Oğuzlar, Türkmenler ve Yörükler hepsi göçer olan ve aynı köklü topluluğun değişik zamanlarda ve yerlerde aldığı adlardır.

Yörükler, Anadolu’da genellikle Orta, Güney ve Batı Anadolu’da yoğun bir şekilde görüldü. Anadolu’da Sivas, Ankara, Bolu, Kastamonu, Balıkesir, Manisa, Kütahya, Afyon, Uşak, İzmir, Aydın, Antalya, Konya, Adana, Hatay, Gaziantep ve Maraş illerinin bulunduğu geniş bir sahaya yayılan yörükler, değişik adlarla anılmaktaydılar.

XVII. yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı Devleti, yörükleri, idari otoriteyi sağlamak için zorunlu iskâna tabi tuttu. Bundan amaç arazinin işlenmesini ve eşkıya gruplarına karşı set görevi görmelerini sağlamaktı.24 Bugün Anadolu’da yörüklerin tamamına yakını yerleşik hayata geçmişlerdir. Ancak eski yaşam biçimlerini sürdüren, yaylak ve kışlaklarında, Toroslar’da günümüzde göçebe olarak yaşayan yörükler vardır. Konar-göçerlerin genellikle yerleştirildikleri yerler, yaylak-kışlaklarla eski yerleşim merkezleriydi. Bu yerlerde kom, mezra, ağıl, mandıra, yaylak ve divan gibi dağınık yerleşme tiplerini meydana getirmişlerdir. Yaylakta yaylacılık, kışlaktaysa basit çiftçilik yaparlardı. Zamanla kalabalık yörük toplulukları daha küçük parçalara ayrılarak birer aile birliği halinde yaptıkları evlerde kışlamışlardır. Yazınsa yaylaya çıkarak klasik çadırlarda yaşayışlarını sürdürmüşlerdir. Genellikle keçi kılı ve koyunyününden yapılmış çadırlarda yaşarlar. Çadır, göçebe yaşam biçiminin vazgeçilmez bir konut türüdür.

Çukurova Yörüklerinde Eski Kültür İzleri

*      -Göçün hayırlı geçmesi için kurban kesme.

*      -Düğün ve önemli olaylarda toy adı verilen toplu ziyafet.

*      -Genç kızların, gelin kınasından uğur amacıyla bir parça saklamaları.

*      -Seyirlik oyunlarında Arap kılığına girme (Kara Motifi).

*      -Geline hayırlı uğurlu olması için saçı saçma.

*      -Gelin başlığına tavuk tüyü takma.

*      -Gelin başlığı olarak kartal tüylerinden yapılmış kepezin kullanılması.

*      -Gelinin iyi huylu olması için iplik kırma.

*      -Düğünde düğün evine bayrak asma.

*      -Düğüne konuk olarak gelen obaların bayraklarıyla gelmeleri

*      -Gelin alayının mezarlık çevresinde döndürülmesi.

*      -Halk hekimliği ve halk baytarlığında binlerce yıllık göçer kültürünün bugün de yaşatılması.

*      -Uğur amacıyla, kutsal olarak nitelenen ağaçlara bez bağlama.

*      -Nazara inanma ve korunmak için alınan önlemler.

*      -Evin bereketinin kaçmaması için alınan önlemler.

*      -Ateş ve külün kutsallığı

*      -Yağmur duası, koyun ve kuzusunun suyun iki yakasında meleşmesi, kurban, toplu yemek.

*      -Doğum adetlerinde kutlu kavramının yaşatılması

*      -Ölüm adetlerinde gece ateş yakılması.

*      -Ölüm sonrası toplu yemek.

*      -Cenaze ateşinin söndürülmemesi.

*      -Ölüye kına yakma.

*      -Mezara bayrak dikme.

*      -Çocuklara yalnızca büyüklerin ad koyması.

*      -Yörük mutfağında unutulmuş eski kültür izlerinin en güzel örneklerini görüyoruz (süt dolazı, ekmek dolazı, yepinti, çileme, tovga ekmeği, batırık vb.)

Kaynak: Prof. Dr. Erman Artun

Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi.

*      Fotoğraf: Zeki Oguz

*      Alıntı: Gönül Keskin Yörük Türkmen Tanışıyor

İlginizi Çekebilir

Muğ

“Ateşe tapan, Zerdüşt inanırlarından bir grup, Zerdüşt dini önderi” anlamındaki muğ (çoğulu muğân) kelimesi, eski İran’da bir hanedan adıdır. Bu aile hem Zerdüşt öncesi hem
Devamını Oku...

Hititleri dünya imparatorluğu yapan buğdayın atası olan siyez

Hititleri dünya imparatorluğu yapan, dünyanın en ileri medeniyetlerinden biri olmasını sağlayan buğdayın atası olan siyez (eincorn) ilk olarak Karacadağ eteklerinde yetiştirilmeye
Devamını Oku...

Geghard Manastırı

Geghard Manastırı: Erivan'a yaklaşık 50 kilometre uzaklıkta bir kilise. Hz. İsa'nın çarmıha gerilmesinden sonra zulümden kaçan ilk Hristiyanlar bu dağlardaki gizli mağaralara
Devamını Oku...

Mısır M.Ö 1400 Kozmetik Kaşığı

Nilüfer çiçegine(lotus) tutunarak yüzen gök tanrıçası Nut.. Antik Mısırda Geb yer Nut gök tanrıçası idi. Çoğu kez yıldızlarla kaplanmış olarak tasvir edilen NUT un Güneşi ve
Devamını Oku...

Türk Sanat Müziği Makamları ve Anlamları

Türk Sanat Müziği Makamları ve Anlamları, Acemaşiran = Yaşam coşkusu, Sultaniyegâh = Gece mutluluğu, Ferahfeza = Mutluluk veren
Devamını Oku...

Karkamış Kraliçesi

Suriye sınırının sıfır noktasındaki Karkamış Antik Kenti'nde sürdürülen kazı çalışmaları sonucunda bulunan eserler kamuoyuna tanıtıldı. (2015) Kubaba kabartması ve Dağ keçisi
Devamını Oku...

Neolitik dönemden beri Baf

Neolitik dönemden beri Baf yerleşmiştir. Afrodit kültünün ve Hellenik öncesi doğurganlık tanrılarının merkezi idi. Afrodit'in efsanevi doğum yeri, MÖ 12. yüzyılda tapınağının
Devamını Oku...

Avrupa Gezisi İzlenimleri

Tren dedik de, Hamm Hakbir Alevi Kültür Birliği Başkanı çok sevgili Vahdettin Taş beni almaya trenle ta Köln’e gelmiş. Bu güzel insanların emeği gerçekten ödenmez… Bu bir mübalağa
Devamını Oku...

Türkler'de Töre

En yalın tanımıyla töre; yazıya geçmemiş toplum kuralıdır. Sözcük ilk olarak Orhun Yazıtları'nda ''törü'' biçiminde geçer ve ''sözlü yasa'' anlamına gelir. Tüm içeriğiyle
Devamını Oku...

Mezopotamya, bir figür ile muska

M.Ö. 800 civarında Lamashtu, Mezopotamya, bir figür ile muska. Anneler ve çocukları avlayan şeytani bir tanrıça. Yeraltı dünyasının korkunç bir kadın tanrısı olan Lamaştu'nun bu
Devamını Oku...

Pano


Popüler

Anadolu'da Türk Siyasi Birliğinin Sağlanması

Osmanlı Devleti Balkanlarda üstünlük kazandığı dönemde, Anadolu’da siyasi birlik henüz sağlanamamıştı. Anadolu’daki Türk
Devamını Oku...


Yunus Emre Hangi dönemde yaşamıştır?

Hayatı ve şahsiyeti hakkında pek az şey bilinen Yunus Emre 1240 yılında Orta Anadolu havzasında doğup yaşamış ve 1320 yılında
Devamını Oku...


İstanbul'un Dağları Hangileridir?

İstanbul'da ki Dağların Adları Nelerdir? İstanbul il sınırları içinde yüksek dağlar yoktur. Dağlar 1000 metre nin altındadır. En
Devamını Oku...


Gelin Koçu Getirme Âdeti

Nişanlı Kıza Gelin Koçu Getirme Âdeti diğer bir adıyla “gelin koçu” âdetini paylaşacağız bugün. Kurban bayramı yaklaşırken pek
Devamını Oku...


Çimpe Kalesi'nin Alınmasının Önemi

Çimpe kalesi, Balkan topraklarının Güneydoğu kıyısında Gelibolu’da bulunmaktadır. Bu kale 14. yüzyılın ortalarında yani 1352 yılında
Devamını Oku...



Toplam Makale: 7675 Toplam Görüntülenme: 4611966

Pano

Balkanlar

Edirne

Haftanın Kitabı