Uğruna Bir Şehir Kurulan At: Bukefalos

Aydın Çevik

Antik yunanca’da Boukephalos (Okunuşuyla Bukefalos; Latince de Bucephalus) “Öküz başı” anlamına gelir. "Bukefalos" Büyük İskender'in efsanevi atının adı olup aynı zamanda Kuzey Hindistan'da gömüldüğü yer olmasından dolayı Boukephalia(ya da Bucephala) olarak bilinen Pakistan'ın Pencap eyaletinin kuzeyinde Jhelum Nehri'nin sağ kıyısındaki antik şehre verilmiş bir isimdir. Bu antik şehrin kalıntıları üzerinde günümüzde Jhelum şehri yer almaktadır.

Mitolojik anlatılarda Pegasus kadar önem arz eden Boukephalos'a binenin dünyaya hükmedeceğinn bir Delfi kâhinin kehaneti olduğuna inanılmaktadır.

Tarihi kayıtlara göre M.Ö. 355 ile M.Ö 326 yılları arasında yaşadığı belirtilen Bukefalos (Boukephalos) uzun yeleli, siyah ve alnında belirgin bir beyaz lekesi bulunan hayli iri başlı bir hayvan olarak tarif edilmiştir.

Antik Yunan biyografi yazarı Plutarkhos, İskender biyografisinde Bukelafos’la tanışmasını anlatmaktadır. Yunanistan coğrafyasında en iyi atların yetiştiği Thessalia bölgesinden bir at satıcısı olan Philoneicus, İskender’in babası II. Philippos’a, Bukefalos ”Bucephalus” adlı hırçın bir atı oldukça yüksek bir fiyata satmak ister. Atı denemek isteyen Philippos onu bir türlü sakinleştiremez, yardımcıları da öyle. Sonunda sinirlenir ve bu vahşi atı satın almak istemez. O sırada henüz ergenlik çağlarında olan İskender bu karara karşı çıkar ve o ata binebileceğini iddia eder, ancak ona kimse güvenmez hatta onunla alay ederler. Atın yanına yaklaşan İskender atın kendi gölgesinden korktuğunu anlayıp. Atın kafasını gölge yönünden çevirip okşadı böylece at korkularından kurtulup sakinleşti. At uysallaşmaya başlayınca tek hamlede sırtına biner, gemini ele alarak onunla koşmaya başlar. Alana geri döndüğünde tezahüratlarla karşılanır, ardından Philippos oğluyla gurur duyarak onun yanına gelir ve şöyle der:

"Oğlum, Makedonya sana dar gelir, kendine layık yeni bir krallık bul."

Tek başına bu söz bile İskender’i o Pers seferine teşvik etmiş olabilir, dolayısıyla bu, Bukefalos'un anısını İskender için unutulmaz hale getirmiş olabilir. Öyle ki İskender’in ölümünden sonra bile adına basılan sikkelerin bazılarında Bukefalos’u ehlileştirme sahnesi vardır, İskender ile alakalı çoğu biyografide bu olay işlenmiş, 19. yüzyılda bile bu sahnenin resimleri çizilmiştir.

Makedonyalı İskender'in Bukefalos adını verdiği bu siyah at savaştığı her yerde onun yanından ayrılmaz. İskender, ilk muharebesi olan Khaironeia’da, Thebaililerin phalanksını dağıttığı hücumda Bukefalos’a biniyordu, Perslerle yaptığı Granikos Muharebesi’nde nehri geçerken altında Bukefalos vardı, Issos Muhaberesi’nde Pers Kralı Dareios’un bindiği savaş arabasına saldırdığında Bukefalos'un sırtındaydı. Ancak Bukefalos yaşlanmaya başlayınca diğer atlarını daha sık kullanmak durumunda kaldı. Onu sadece hatırası için, Plutarkhos’a göre, ilk hücumlarda kullanıyordu.

Bukefalos ile alakalı antik kaynaklarda başka bir anlatı daha vardır. Antik Yunan tarihçi Diodoros’a göre, İskender İran coğrafyasında ilerlerken, Mardiler denen yerli bir kavim Bukefalos’u çalmayı başarır. Çok öfkelenen İskender, sırf Bukefalos’u geri almak için şehirlerini başlarına yıkacağını. Katliam yapacağı haberini yollar. Mardiler uğradıkları felaketten korkarak atı İskender’e iade ederler ve İskender o kabilenin önemli adamlarını da rehin alarak yoluna devam eder. Sıklıkla fethettiği yerli kavimlere iyi görünmeye ve kültürel olarak onları etkilemeye çalışan İskender, Bukefalos uğruna katliama bile başvurabileceğini göstermiştir.

İskender ile Bukefalos'un hikâyesi, Hindistan’da, Kral Poros’a karşı verilen Hydaspes Muharebesi (M.Ö 326) ile biter. Bukefalos, sırtında İskender’i taşırken ağır yaralanır, kimine göre savaş esnasında, kimine göre de savaştan sonra ölür. Plutarkhos'un tarihi anlatımına göre ise Bukefalos, yaşlılıktan ve yaşlılık kaynaklı hastalıktan öldüğünü belirtenler de vardır. İskender doğal olarak bu duruma çok üzülür ve atının yasını tutar. İskender’in son büyük savaşını Bukefalos'un sırtında yapmış olması oldukça manidar. Günümüzde Afganistan’da kalan bir bölgede Boukephalia (ya da Bucephala) adında bir şehir kurar. Budist kaynaklarında bile adı geçen bu şehirin günümüze sadece kalıntıları kalmıştır.

Bununla birlikte İskender’in ve Bukefalos'un ölümlerinden çok sonraki dönemlerde bile adları birlikte sikkelere basılmıştır. Her ikisinin tanışma sahneleri gerek antik dönemde gerekse Rönesans döneminden günümüze kadar birçok devirde resmedilmiştir. Ünlü yönetmen Oliver Stone’un 2004 yapımı Alexander adlı filminde de, bu efsanevi atın hikâyesi başarılı bir şekilde perdeye yansıtılmıştır.

Kaynakça

ü  https://www.arkeolojikhaber.com/haber-bukefalos-boukephalos-23162/

ü  https://www.birgun.net/haber/buyuk-iskender-in-yoldasi-boukephalos-268714

ü  https://worldarkeoloji.blogspot.com/2017/03/ugrunda-sehir-kurulan-at-bukefalos.html

ü  https://www.thoughtco.com/bucephalus-116812

ü  https://www.ancient.eu/Bucephalus/

·     Aydın Çevik

·     Antik Kentler

·     Dünya Tarihi ve Mitolojisi

İlginizi Çekebilir

Merzifonlu kara Mustafa paşa Tufan Baş

2. Viyana bozgununun müsebbibi Merzifonlu kara Mustafa paşa bozgundan 11 gün sonra 25 Aralık 1683'de Belgrad'ta idam edildi.2. Viyana kuşatması kuşkusuz en geniş çaplı harekâtlardan biri
Devamını Oku...

Tekke Ve Zaviyelerle Türbelerin Seddine Ve Türbedarlıklar İle Bir Takım Unvanların Men Ve İlgasına Dair Kanun - 30 Kasım1925

Alıntı: Levent Karaşin Madde 1 – Türkiye Cumhuriyeti dâhilinde gerek vakıf suretiyle gerek mülk olarak şeyhının tahtı tasarrufunda gerek suveri aharla tesis edilmiş bulunan bilümum
Devamını Oku...

1950 Türkiye genel seçimleri

Cumhuriyet Halk Partisi'nin 27 yıllık iktidarını Demokrat Parti'ye devrettiği 1950 Türkiye genel
Devamını Oku...

Kleopatra’nın Özel Parfümü Yeniden Yaratıldı

Hawaii’den iki Profesör, Antik Mısır’ın efsanevi kraliçesi Kleopatra’nın parfümü de dahil olmak üzere pek çok antik parfümü yeniden
Devamını Oku...

15 Mart 1919, Jandarma Dâhiliye Nezareti emrine verildi,

Jandarma Dâhiliye Nezareti emrine verildi. İçişleri bakanlığına. İşgal güçleri kolluk güçlerinin emir ve komutasını genelkurmaydan ayırıyor. Neden savaşçı Türk Generallerini
Devamını Oku...

Osmanlı’da İlk Siyon denemesi

Osmanlı’da İlk Siyon denemesini Orhan Gazi’nin yaptığını, Camiden önce Romalıların harebeye döndürdüğü Sinagogları yeniden inşaa ettirdiğini söylesem çok mu olur? Taşıyabilir
Devamını Oku...

Roma İmparatoru Hadrian’ın Tanrısallaştırdığı Eşcinsel Antinous

Antik Roma imparatoru Hadrian, eşcinsel sevgilisi Antinous’un ölümünden sonra onu tanrı ilan ederek heykellerini diktirdi, tapınaklar yaptırdı ve sikkelere bastırdı. Roma İmparatoru
Devamını Oku...

29 Mayıs 1915

Türk ordusunda bazı birliklerde görev değişimi yapıldı. Alman denizaltısı U-21 Gökçeadanın Kefelos Koyunda demirli düşman zırhlılarını torpillemek isterken denizaltı ağına
Devamını Oku...

Zafer Kemeri... Palmira

Arkeologlar palmira antik kentindeki eserleri büyük bir özveri ile restore ediyorlarlarmış. Paramparça olmuş binlerce heykeli eski görünümlerine kavuşturmayı
Devamını Oku...

Çukurova...

Amerikan iç savaşının başlaması ile birlikte ingilizler çok ciddi bir problemle karşı karşıya olduklarını fark ettiler dünya tekstil piyasasının neredeyse tamamı onların elindeydi,
Devamını Oku...

Edirne Sabun Sanayi ve Tic. Ltd. ?ti. A: Yeni Sanayi Sitesi 11/B Blok No.4

– Edirne T: 0(284) 236 31 37


Popüler

Anadolu'da Türk Siyasi Birliğinin Sağlanması

Osmanlı Devleti Balkanlarda üstünlük kazandığı dönemde, Anadolu’da siyasi birlik henüz sağlanamamıştı. Anadolu’daki Türk
Devamını Oku...


Yunus Emre Hangi dönemde yaşamıştır?

Hayatı ve şahsiyeti hakkında pek az şey bilinen Yunus Emre 1240 yılında Orta Anadolu havzasında doğup yaşamış ve 1320 yılında
Devamını Oku...


Gelin Koçu Getirme Âdeti

Nişanlı Kıza Gelin Koçu Getirme Âdeti diğer bir adıyla “gelin koçu” âdetini paylaşacağız bugün. Kurban bayramı yaklaşırken pek
Devamını Oku...


İstanbul'un Dağları Hangileridir?

İstanbul'da ki Dağların Adları Nelerdir? İstanbul il sınırları içinde yüksek dağlar yoktur. Dağlar 1000 metre nin altındadır. En
Devamını Oku...


Çimpe Kalesi'nin Alınmasının Önemi

Çimpe kalesi, Balkan topraklarının Güneydoğu kıyısında Gelibolu’da bulunmaktadır. Bu kale 14. yüzyılın ortalarında yani 1352 yılında
Devamını Oku...



Toplam Makale: 7662 Toplam Görüntülenme: 3557992

Pano

Balkanlar

Edirne

Haftanın Kitabı