Soğamatar

Sumatar rölyef ve kitabeleri ilk bakışta Mar Alahe ve Sin gibi çeşitli tanrıları ihtiva eden bir panteona sahip bir kültün varlığını ortaya koymaktadır. Problem bu isimlerin hangi tanrı veya tanrıları ifade ettiği sorusundan kaynaklanmaktadır. Problemin çözümü için kitabe ve rolyeflerde yer alan tanrı figürlerinin incelenmesi gerekmektedir.

Mar Alahe Sumatar kitabelerinde sıkça bahsedilen tanrıdır. Süryanca kitabelerin çoğunluğunun bulunduğu yer olan merkezi tepenin (13) zirvesinde bulunan ve etrafı bir sınırla çevrili olan kitabe şöyledir:

1-4 Adona'nın oğlu ordu komutanı Absmaya hatırlansın. 0, mar alahe'nin huzurunda hatırlansın. Absmaya'nın oğulları Babas ve Tirdat hatırlansın

Merkezi tepenin doğu ve batı cephelerinde yer alan kitabelerde de mar alahe zikredilmektedir.

Doğu cephesindeki kitabe:

1 476 yılı Şubat ayında

2. ben Adona'nın oğlu Manyaş ve Ma' na ve A1kud (veya Alkur)

3. ve Balbana ve kardeşleri Alkud (veya Alkur)

4. biz bu kutsal tepede bu anıtı diktik.

5. ve yöneticimin besleyip büyüttüğü kişi için bir taht koyduk

6. 0, yönetici Tirdat'dan sonra büdar olsun (veya olacak)

7. ve ([irdat) tahtı besleyip büyüttüğü kişiye versin (bıraksın veya bırakacak)

8-9. (O zaman 0, mükâfatlandırmayı alahe'den alacak. Ve eğer o tahtı geri çekerse ve anıt yıkılırsa tanrı onu bilsin (veya bilecek)

Tepenin batı cephesindeki kitabe ise şöyledir:

1. 476 yılı Şubat ayında

2. ben, Adana'nın oğlu, Arab (bölgesinin) yöneticisi

3. bu küIt yerini yaptım ve mar alahe için bir anıt diktim

4.-5. efendim kral ve oğullarının hayatı için ve babam Adana'nın hayatı için ve benim hayatım için ve kardeşlerimin oğullarımızın hayatı için

Tanrı Mar Alahe'den bahsedilmesi yanı sıra bu kitabeler yöreyle ilgili önemli bilgiler ihtiva etmektedir. Öncelikle kitabelerden, Sumatar'daki merkezi tepenin kutsal bir mekan, bir küIt yeri olarak kullanıldığını ve orada tanrı mar alahe adına anıtIar dikildiğini anlıyoruz. Tepenin doğu ve batı cephesindeki kitabeler bu kült yerinin Seleucid tarihiyle 476 yuı Şubat ayında (MS 165) yörenin yöneticisi Tirat tarafından yaptırıldığını ifade etmektedir.

Tirat büyük ihtimalle o dönemlerde yörede büyük etkinliği bulunan Edessa kralına bağlı bir yöneticidir. Bu kitabelerden MS ikinci yüzyılın ikinci yarısında yöreye Adana ailesinin hakkında olduğu da anlaşılmaktadır. Zira Adana'nın oğlu Tirtatın yönetici olmasından başka. Onun diğer oğlu. Absmaya yörenin ordu komutanıdır. Ayrıca, yönetici Tirad'ın budar (ls) olarak da görev yapmakta olduğunu Tirtatın hem yöneticilik hem de budar'lık görevini kendisinden sonra oğluna bırakacağına dair ifadeden anlamaktayız.

Budar'lık görevinin yöredeki kültle. Özellikle tanrı mar alahe küItüyle yakından ilgili olduğu açıktır. Bu terimi Sumalar'dan başka yöredeki diğer merkezlere ait kitabe ve kaynaklarda da yer almaktadır. MS 73 tarihinden kalma Serrin'deki bir Süryanca mezar kitabesinde "nhy'nın büdar'ı rahip Ma mı" ifadesi yer almaktadır. Özel isimlerdeki çeşitli terkiplerde anlaşıldığı kadarıyla nhy büyük ihtimalle yöre panteonuna ait bir tanrıdır. Dolayısıyla Serrin'deki bu kitabe rahip Ma'nu'nun tanrı nhy ile ilgili dini bir görevi yürütmekte olduğunu göstermektedir

İbn Nadim tarafından nakledilen Harranilerin kutsal kitabı

Beş Sır Kitabı'nda da budar terimi ile ilişkili olabilecek bir ifade sık sık kullanılmaktadır. Burada dine giriş törenlerinin yapıldığı mabed beyt el buğdariyyin olarak adlandırılmaktadır. Buradaki buğdariyyin'in (veya bu dariyyin) Süryanca budar'dan türetilmiş bir Arapça ismi olması büyük ihtimaldir.

·       Kaynak Yrd. Doç. Dr. Şinasi Gündüz

·       Alıntı Ural Haşim

·       Yayın Tarihi 14 Mart 2019 

İlginizi Çekebilir

II. Kılıçarslan Türbesi

II. Kılıçarslan Türbesi, Konya Alâeddin Tepesi’nde bulunan Alâeddin Cami avlusunda bulunan türbe kitâbesine göre Sultan II. Kılıç Arslan döneminde (1155-1192) yaptırıldığı ve
Devamını Oku...

Sümer ve Bira

Sümerliler biraya ayrı bir önem vermiştir. Yerleşik hayata geçip arpa evcilleştirilince arpa fermantasyondan geçirilip içecek olarak kullanılmış olmalıdır. MÖ 1800 yıllarına ait bir
Devamını Oku...

Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus

Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus, daha çok Caligula takma adı ile bilinen, 37 - 41 yılları arasında görev yapmış, Julio-Claudian Hanedanı mensubu ve Roma İmparatorluğunun üçüncü
Devamını Oku...

Yörükler

Anadolu ve Rumeli’de göçebe hayatı yaşayan Türkmenlere “yörük” adı verilmiştir. Yörük kelimesinin etnik özelliği yoktur. Yörüklük bir yaşam biçimidir. Oğuzlar, Türkmenler ve
Devamını Oku...

Pomak kimliği ve örgütlenme sürecinde yaşanan kimlik bunalımı

Kimlik en büyüleyici ve en ilgi çekici kavramlardan biridir. Kimlik en geniş anlamıyla, bireyin tüm özelliklerini kapsar; hem kişinin kendisini nasıl gördüğü, hem de toplum tarafından
Devamını Oku...

Kırgızistan’da “Ev Bark” şeklinde mezar.

Bark; ulu kişilerin yattığı ve ziyaret yeri olan türbeleri ifade eder. Türkçede “Ev-Bark” terimi, aynı zamanda “Mezar Anıtı” anlamına da gelir ki, Göktürk Kağanlarının
Devamını Oku...

Karaz Kültürünün Özellikleri (Transkafkasya)

Transkafkaslar'dan Doğu Anadolu'yu da kısmen içine alarak Amuk Ovası'ndan güneyde Filistin'e kadar
Devamını Oku...

Kosta Rika

Ülkenin ismini söylemeden önce hikâyesini öğrenmelisiniz. Hemen bir Avrupa ülkesini tanıtacağımı sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Bu ülkenin bağımsızlığının 200.cü yılını
Devamını Oku...

Kapadokya

1800'lü yıllarda Paul Lucas iadında bir Fransız seyyah Kapadokya'ya gelir, ülkesine dönüşte de seyahat anılarını br kitapta toplar. Anlattığı Peri Bacaları'na ve yer altı şehirlerine
Devamını Oku...

Ebu Simbel Tapınak Kompleksi - Mısır

II. Ramses; Nübyeli isyancıları bastırmak için onları takip ederken Ebu Simbel'e ulaşır. Burada iki tapınak yaptırmaya karar verir. “Nubya Anıtları” adıyla bilinen bu kompleks UNESCO
Devamını Oku...

Pano


Popüler

Anadolu'da Türk Siyasi Birliğinin Sağlanması

Osmanlı Devleti Balkanlarda üstünlük kazandığı dönemde, Anadolu’da siyasi birlik henüz sağlanamamıştı. Anadolu’daki Türk
Devamını Oku...


Yunus Emre Hangi dönemde yaşamıştır?

Hayatı ve şahsiyeti hakkında pek az şey bilinen Yunus Emre 1240 yılında Orta Anadolu havzasında doğup yaşamış ve 1320 yılında
Devamını Oku...


İstanbul'un Dağları Hangileridir?

İstanbul'da ki Dağların Adları Nelerdir? İstanbul il sınırları içinde yüksek dağlar yoktur. Dağlar 1000 metre nin altındadır. En
Devamını Oku...


Gelin Koçu Getirme Âdeti

Nişanlı Kıza Gelin Koçu Getirme Âdeti diğer bir adıyla “gelin koçu” âdetini paylaşacağız bugün. Kurban bayramı yaklaşırken pek
Devamını Oku...


Çimpe Kalesi'nin Alınmasının Önemi

Çimpe kalesi, Balkan topraklarının Güneydoğu kıyısında Gelibolu’da bulunmaktadır. Bu kale 14. yüzyılın ortalarında yani 1352 yılında
Devamını Oku...



Toplam Makale: 7675 Toplam Görüntülenme: 3953533

Edirne Sabun Sanayi ve Tic. Ltd. ?ti. A: Yeni Sanayi Sitesi 11/B Blok No.4

– Edirne T: 0(284) 236 31 37

Balkanlar

Edirne

Haftanın Kitabı