Pomakların Etnik Bilinci

Pomakların Etnik Bilinci / Aydzhan Nevrezova By Edıtör – Posted On February 28, 2016 Posted In: Balkanlar, Bızım Seçtıklerımız, Bulgarıstan

Pomakların Etnik Bilinci

a Pomak Toplumunun Kimlik Sorunu

Balkanlarda, milliyetçiliğin aşırı ve agresif olarak yayılması, Balkan ulusların yüzyıllardır farklı kimlikle tanınmış, Müslümanlar aslında Türk olmadıklarını, kendi milletlerine mensup olduklarını, Türkçe’nin onların ana dilleri olmadığını farklı din veya kültüre sahip küçük gruplar için “Onlar aslında şudur, bu değildir”şeklinde tartışmalar başlamıştır. Bulgarlar Türk-Müslüman azınlığın isimlerini değiştirip “Türk olma utancından kurtuldunuz” diyordu. Aslında onlar bundan hiç utanmıyordu. Asıl Bulgarlar, Sırplar tarafından alay ediliyordu ve Bulgar olduklarını gizliyordular. Çünkü Bulgarlar Güneyde Helenleşmiş, Kuzeyde Romanileşmiş, Batıda Sırplaştırılmış ve Bulgaristan içinde Türkleştirilmiştir. Bulgarlar dili etnik kimliğin savunulması için tek bir unsur gibi görüyordu. Fakat daha sonra dil milli iddia için kullanılamadığında Bulgaristan’da yaşayan Türk ve Pomaklar’ın Türkleştirilmiş Bulgar oldukları ileri sürmeye başladılar.(1 )

Güneydoğu Avrupa’nın Müslüman nüfusu türdeş değildir. Etnik bakımından bunlar Arnavut, Türk, Pomak ve Çingene kısımlarından oluşmaktadır. Pomaklar Slav dili konuşan Müslümanlardır ve yaşadığı ülkenin dilini konuşmaktadır (Yunanistan, Bulgaristan, Sırbistan, Makedonya). Pomaklar ya etnik Türkü ya da yaşadığı ülkenin etnisitesine bağlı hissediyor. Bulgar tarihçiler Pomakları Bulgar, Türkler ise Müslüman olduklarını ileri sürmektedirler.

Pomak toplumu kendisi de Bulgar olduğunu kabul etmeyi zor görüyor, çünkü bu onların Müslüman olmadıkları anlamına gelecektir. Pomakların etnik kimliği çevredeki komşuların etnik kimliklerinden çok etkilenmektedir. Bulgaristan Azınlık İlişkiler şubesinde çalışan Tomova’ya göre Batı Rodop bölgesinde Bulgar arasında yaşayan Pomaklar, Bulgarlar tarafından asimile edilmekten korktukları için kendilerini Türk kimlikle belirliyor ve HÖH partisi için oy veriyor. Doğu Rodop bölgesinde Türkler arasında yaşayan Pomaklar Türkler arasında asimile edilmeye korktukları için kendilerini Bulgar kimlikle belirliyor ve genelde BSP partisi için oy veriyor.(2)

Bulgaristan’daki ve genel olarak Balkanlardaki Müslümanların dini bir tür ulusal mensubiyet belirleyen bir unsur olduğunu söylemek mümkündür.

Balkanlarda en tutucu etnik grub olan Pomakların milli kimliği din üzerinde kurulmuştur. Onların bilincinde Pomak ve Müslüman kelimeler iki eşit kavramlardır ve İslamiyet’i din ve uyrukluluk gibi görüyorlar. Osmanlıİmparatorluğunun yıkılmasından sonra yaklaşık 100 yıl süren politik baskılarının etkisi nedeniyle günümüzde bazı Pomaklar kendilerini Bulgar, Makedon veya Yunan gibi belirlemektedirler.

1990’lardan sonra Bulgaristan’da tanınan isim hakkı doğrultusunda Pomaklardan %70,9’u geri Müslüman isimlerini almıştır, %13,0’ı ise Bulgar ismiyle kalmayı tercih etmiştir.(3)

b. Pomak Toplumunun Etnodemografik Karakteristiği

Uzman verilerine göre Balkanlar’da Pomakların toplam nüfusu 500.000 civarında olduğu ve en büyük nüfus oranlarının- 150.000–200.000 kişi arasında- Bulgaristan’da olduğu tespit edilmiştir. Bulgar Milli İstatistik Enstitüsünün verilerine göre Pomakların, bu nüfusun 70.251’i Bulgar, 63.595’i Müslüman ve 25.540’ı Türk olduğunu belirtilmiştir. Pomakların kesin nüfus sayımının belirlenmesi güçtür, çünkü onlardan bazıları dini nedeniyle kendini Türk belirlerken, diğerleri ise dilleri nedeniyle kendini Bulgar gibi belirliyor.(4)

Bulgaristan’daki Pomakların büyük çoğunluğu Rodop Dağları bölgesinin Gotse Delçeve, Yakoruda, Ardino, Velingrad, Pazarcik, Smolyan illerinde yaşamaktadırlar. Genellikle şehirlerde Bulgarlar arasında yaşayan Pomaklar kendilerini Bulgarlarla özdeşleştirmektedirler.

Pomak nüfusunun en yüksek orana sahip sancağından birisi Smolan’dır ve burada %70 oranından fazla çoğunluğu oluşturmaktadırlar (117.000 kişi). Pomaklar, Blagoevgrad sancağında %16 (56.000 kişi), Kırcaali sancağında %7 (30.000 kişi) bir nüfus oranına sahipler. Kuzey Bulgaristan’da Pomak nüfusun en fazla göründüğü sancaklarından birisi Lovça’dır (%4, 9.000). (5)

1992 nüfus sayımları Pomakların 120.000’i İslam dinine mensup ana dilleri Bulgarca ve Bulgar oldukları belirtilmiştir. Yaklaşık 600.000’nın ana dilleri Bulgarca, İslam dinine mensup Türk olduğu belirtilmiştir. Diğer 65.000 kişi etnik kimliğini Pomak olarak belirtmiştir. Mart 2001 son nüfus sayımlarında Pomaklar’dan 83.000 kişi kendini Bulgar Müslüman’ı olarak tanıtmıştır.(6)

Pomaklar ayrı azınlık grubu gibi sayılmamasına rağmen ülkedeki %13 Müslüman nüfusunun ayrılmaz bir parçası olduğu gibi, Bulgarların %83 olan nüfuslarından bir parçası gibi de kabul ediliyor.(7)

c. Pomak Toplumunun Sosyal Durumu

Pomakların geleneksel iş tutumları sebze ve tütün üretimi, hayvancılık ve madenciliktir. Bulgaristan’ın geçiş süreci sırasında bu sektörlerinde yaşanan kriz sonucunda Pomakların ekonomik durumları gittikçe kötüleşti ve çoğu işsiz kaldı. Tütün pazarının daralması ve Rodop bölgedeki madenlerin kapatılması Pomak toplumunun temel gelir noktalarını da etkiledi.

Pomakların 1990’lı yıllarında yüzleştiği ekonomik sıkıntılar nedeniyle Bulgaristan sınırları içerisine doğru göç etmeye başladılar. Pomakların toplumsal veya siyasi kuruluşları olmadığı gibi HÖH partisinin çerçevesi içinde çok az kişiyle temsil edilmektedirler.(8)

Hazırlayan: Aydzhan Nevrezova / Ankara – 2006

T. C. Gazı Unıversıtesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uluslar Arası İlişkiler Anabilim Dalı / Bulgar Yonetiminde Azınlıklar (1878–2004)

Kaynaklar

1..: Stoyu Shishkov: The Macedonian Conflict: Ethnic Nationalism in a Transnational World, New Jersey: Princeton Univ. Pres, 1995, p.11. Pomakların etnik kimliği hakkında ayrıntılı bilgi için bkz: Madeleine Danova: “Transformation of Ethnic İdentity the Case of the Bulgarian Pomak’s”http://www.nationalismproject.org/books/bookrevs/lord.html

2..: Ali Eminov: Turkish and other …. , a.g.e., p.109. 222 Rodop-Bulgaristan Türkleri Tarihten Siliniyor mu?…a.g.e., s.8

3..: Sibel Turan: a.g.e., p.74-78. ; “Terror” Human Rights Dialogue: Cultural Rights (Spring 2005) in:http://ww.cceia.org/viewMedia.php/premTemplateID/8/prmID/5146

4..: Çınar: a.g.e., s.132. 1992 nüfus sayımlarına göre Pomakların toplam 250.000 nüfusu olduğu belirlendi.Bu nüfusundan 170.934’ü Sünni Müslümandır. Bkz: PIRVANOV: a.g.e., s.222.

5..: Çınar: a.g.e., s.133.

6..: Marushiakova: a.g.m., s. 53

7..:“Bulgarian Ethnic Model. A Pragmatical National Version of the Multy Ethnic Dialog”, Part II, Bulgaria Eyhnic Minorities Classification. http://members.tripod.com/crcs0/lgivl1-1.html

8..: Pırvanov: a.g.e., s. 223

 

Kaynak: http://pomaknews.com/?p=10080&utm_campaign=shareaholic&utm_medium=facebook&utm_source=socialnetwork

İlginizi Çekebilir

İstanbul Büyükdere’de Şirket-i Hayriye döneminde çift katlı olarak yapılan vapur iskelesi

Büyükdere'deki tarihi eserlerden biri de Şirket-i Hayriye döneminde çift katlı olarak yapılan vapur iskelesidir. Kazıklı sahil yolu yapıldıktan sonra bu tarihi iskele kullanılmaz oldu.
Devamını Oku...

Beyaz Adam

"Beyaz kardeşlerimiz bizi uygarlaştırmak için gelmeden önce, hiç hapishanemiz yoktu. Bu yüzden aramızdan serseri de çıkmazdı. Hapishane yoksa serseri de yoktur. Kapılarımızın kilidi
Devamını Oku...

Aziz Nikolaos’un Hayatı

Birinci Bölüm Aziz Nikolaos, M.S. 250 yılında, Küçük Asya’nın Likia bölgesinin Patara denilen yerde dünyaya gelmiştir. O, tek çocuk idi. Ebeveyni dindar ve malî yönden de iyi
Devamını Oku...

Kul Himmet

Bektaş-ı Veli'nin yolun bilmeyen Gündüzü karanlık gece sayılır Evlad-ı Âli'ye biat etmeyen Zümresi münafık pice sayılır   Evlad-ı Mürsel'dir tutmazsa damen Anlardan ıraktır
Devamını Oku...

Dağlarda, Tanrıya ve Doğaya Yapılan İbadet.

Türk tasavvuf felsefesi, büyük oranda eski Türk mantık ve düşünce sistemini ve Türk kozmolojisini içinde barındırır. Tanrının "Batını" bilinmez gizlidir, fakat "Zahiri"
Devamını Oku...

Kral Midas Midas’ın Kulakları Efsanesi Okuyun Derim

Efsaneye göre Marsyas adındaki bir Satiros (Keçi ayaklı, sivri kulaklı yarı insan yarı hayvan yaratıklar) bir gün kırlarda dolaşırken Athena'nın icat ettiği ancak çalarken yüzü
Devamını Oku...

Cadılar Bayramı

Cadılar Bayramı için özel olarak oyulmuş ve içine mum yerleştirilmiş bir balkabağı. Cadılar Bayramı, her sene 31 Ekim'de[1][2] kutlanan, Pagan ve sonrasında Hristiyan kökleri
Devamını Oku...

Elmalı’nın Mısır - Arap Kültürüne Armağanı

Mısır Bektâşîliği- Salih Çift Bektaşilik tarikatının tarihsel gelişimi açısından Abdal Mûsâ (ö. XIV. yy) ve Kaygusuz Abdal (ö.1444) son derece önemi haiz iki isimdir. Söz konusu
Devamını Oku...

Âşıkların ve Abdalların Pîri Hacı Bektâş Velî hazretleri Hakikat kapısına girmiş olanları

14 Kasım 2016 Âşıkların ve Abdalların Pîri Hacı Bektâş Velî hazretleri Hakikat kapısına girmiş olanları; ”aslı ateştendir.(…) Ateş gibi sürekli gece gündüz yanarlar,
Devamını Oku...

Dalgakıranın sahil bölümü tamamen balıkçı barakalarıyla doluydu

Dalgakıranın sahil bölümü tamamen balıkçı barakalarıyla doluydu. Bu barakaların biri balıkçıların uğrak ve sığınak yeri durumundaki ahşap ve şirin bir balıkçı meyhanesiydi.
Devamını Oku...

Pano


Popüler

Yunus Emre Hangi dönemde yaşamıştır?

Hayatı ve şahsiyeti hakkında pek az şey bilinen Yunus Emre 1240 yılında Orta Anadolu havzasında doğup yaşamış ve 1320 yılında
Devamını Oku...


Gelin Koçu Getirme Âdeti

Nişanlı Kıza Gelin Koçu Getirme Âdeti diğer bir adıyla “gelin koçu” âdetini paylaşacağız bugün. Kurban bayramı yaklaşırken pek
Devamını Oku...


Anadolu'da Türk Siyasi Birliğinin Sağlanması

Osmanlı Devleti Balkanlarda üstünlük kazandığı dönemde, Anadolu’da siyasi birlik henüz sağlanamamıştı. Anadolu’daki Türk
Devamını Oku...


İstanbul'un Dağları Hangileridir?

İstanbul'da ki Dağların Adları Nelerdir? İstanbul il sınırları içinde yüksek dağlar yoktur. Dağlar 1000 metre nin altındadır. En
Devamını Oku...


Çimpe Kalesi'nin Alınmasının Önemi

Çimpe kalesi, Balkan topraklarının Güneydoğu kıyısında Gelibolu’da bulunmaktadır. Bu kale 14. yüzyılın ortalarında yani 1352 yılında
Devamını Oku...



Toplam Makale: 7662 Toplam Görüntülenme: 3406404

Edirne Sabun Sanayi ve Tic. Ltd. ?ti. A: Yeni Sanayi Sitesi 11/B Blok No.4

– Edirne T: 0(284) 236 31 37

Balkanlar

Edirne

Haftanın Kitabı