İran Türklüğü

Yrd. Doç. Dr. Farzaneh Doulatabadi

Eskişehir Türk Ocağı Geleneksel Perşembe Sohbetleri’nin bu haftaki konuğu Osmangazi Üniversitesi’nden Yrd. Doç. Dr.Farzaneh Doulatabadi idi. “İran Türklüğü” başlıklı sunumunda Yrd.Doç.Dr.Farzaneh Doulatabadi kısaca şunları söyledi:***

İran Türkleri

İran'da yaşayan Türk halkları. Başta Azerbaycan Türkleri olmak üzere Türkmenler, Kaşkay Türkleri, Horasan Türkleri, Halaçlar, Sungurlar, Ebiverdiler, Kazaklar ve Özbekler gibi Türk halkları İran’ın belirli bölgelerinde yaşamaktadırlar.

Bugün İran’da son seksen yılda egemen olan ve Batı tarihçiliğinden beslenen İran tarihlerini bir kenara bırakırsak, Samanoğulları hariç İslâmiyet’ten günümüze kadar Türk devletlerinin İran’a hâkim olduğunu görebiliriz.

Türk devletleri bu bin yıllık sürede Arapçayı bilim dili, Farsçayı edebiyat dili ve Türkçeyi halk dili olarak kullanmışladır.

İran’da yaşayan Türklerin nüfusu ile ilgili kesin bir rakam verilmemektedir. Verilen rakamlarda Türk nüfusu en az 20 milyon, en çok 35 milyon olarak gösterilmektedir. İran’da etnik grupları (halkları) birbirinden ayıran en önemli kriter dildir. İkinci derecede din-inanç, hayat tarzı (yerleşik veya göçebe), ırksal yapı (dış görünüm) ve coğrafî bölge gelmektedir.

Bu ayırıcı özelliklere rağmen bütün İran ahalisinin tek ortak özelliği vatandaşlıktır. İran vatandaşlarının hepsi doğal olarak İranlıdırlar. Bu onların tek ortak ve birleştirici kimliğidir. İranlı adında bir millet veya dil olmadığı gibi bir ırk da yoktur ve olmamıştır

• En büyük Türk nüfusunu Azerbaycan Türkleri oluşturur. Sayıları 18 miyon ila 25 milyon arasındadır.

• İkinci büyük gurup Kaşkay Türkleridir, sayıları 3 milyon ila 4 milyon arasındadır.

• Türkmenler üçüncü sırada ve sayıları 2.5 milyon ila 3 milyon civarındadır.

• Diğer Türk toplulukları Avşarlar, Kaçarlar, Karapapaklar, Kazaklar ise 2 ila 5 milyon arasındadır.

Azerbaycan toprakları birçok kez büyük güçler ve bölgesel güçler arasında el değiştirmiş, bu durumdan en çok etkilenen de şüphesiz Azerbaycan Türkleri olmuştur.

1813 Gülistan ve 1828 Türkmençay Anlaşmaları sonucunda Aras’ın kuzeyi Rusya, güneyi İran sınırları içinde kalmak üzere Azerbaycan toprakları ve halkı ikiye bölünmüştür. Bu anlaşmalar sonucunda Azerbaycan topraklarının ve halkının çoğunluğu İran sınırları içerisinde kalmıştır.

Daha öncesinde de bölgede büyük devletler kurmuş ve yönetmiş olan Türkler 1925 yılına kadar İran’da ülke yönetiminde bulunmuşlardır. İran’da 1925’den itibaren Pehlevi Hanedanı’nın başa geçmesiyle birlikte Azerbaycan Türkleri yönetimdeki etkinliklerini kaybetmişlerdir. Fakat Tebriz merkezli Azerbaycan Türkleri İran iç politikasındaki tüm sıcak noktalarda 1905’den itibaren aktif varlık göstermişlerdir.

İran’da 1906’da Şah’a karşı gerçekleştirilen Meşrutiyet Devriminde Azerbaycan Türkleri hem düşünce platformunda hem de muharebe platformunda aktif rol üstlenmişlerdir. İran, tarihin hiçbir döneminde, gerek etnik, gerekse siyasi, kültürel, sosyal, dilsel ve diğer alanlarda tek yönlü bir ülke profiline sahip olmamış; ülkede farklı etnik grupların olması, bu ülke toplumunu siyasi, kültürel, dilsel ve diğer alanlarda da karmaşık hale getirmiştir.

Ancak, 1925 yılından itibaren Şah Rıza Pehlevi’nin politikalarıyla, İran toplum yapısı, “Fars kimliği” baş konuma getirilerek, değiştirilmeye çalışılmıştır' dedi.Program sorular ve kapanış konuşması ile gece sona erdi.

·       Kaynak Yrd.Doç.Dr.Farzaneh Doulatabadi

·       Eskişehir Türk Ocağı

·       Alıntı Selim Sarısoy

İlginizi Çekebilir

1946 Türkiye genel seçimleri

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk çok partili genel seçimi olan ve II. Dünya Savaşı'nın ardından gerçekleştirilen 1946 Türkiye genel
Devamını Oku...

Antalyalı Yörükler

Gelenekler, Görenekler, Eski İnanç ve Ritüeller, Uygulamalar, Eski Tedavi Yöntemleri ve Halk Hekimliği, Halk Bilgisi ve Halk Bilimi yani Folklore, Kolektif Bellek’te yaşamaya devam etsin ve
Devamını Oku...

5 Haziran 1915

5 Haziran 1915. Düşman dünkü büyük taarruzda bombardıman sonucu terk ettiğimiz bazı ileri mevzileri ele geçirdi. 25 Nisanın kahramanlarından Ezineli Yahya çavuş düşmandan bazı
Devamını Oku...

Asya (Büyük) Hun İmparatorluğu Tarihi

Tarihi kayıtlarda Büyük Hun İmparatorluğu ya da Asya Hun İmparatorluğu olarak geçen ve M.Ö 220 tarihlerinde hüküm sürmüş devlettir. Çince’de Hiung-nu olarak adlandırılan devlet bu
Devamını Oku...

Pusula

İtalyanca “küçük kutu” anlamındaki bussola isminden Türkçe’ye geçen pusula kelimesi klasik Arapça eserlerde tâse (tas), beytü’l-ibre (iğne kutusu), hukku’l-kıble (kıble
Devamını Oku...

Orhun Yazıtları

Orhun Yazıtları’nı kimler, nasıl, ne zaman keşfetti ve Türkler bunu nasıl öğrendi? Romen doğubilimci Nicolaie Milescu, Rus Çarı Aleksey Mihayloviç’in elçisi olarak Çin İmparatoru
Devamını Oku...

Kurtuluş Yolunu Emekleriyle Döşeyenler

Ankara’nın Samanpazarı semtinde demirciler, bahçe korkulukları, sabanlar ve ele geçirdikleri her çeşit hurda demirden süngü yapan imalatçılar haline geldiler. Kadın ve çocuklar,
Devamını Oku...

Tarihte Bu Hafta: 8- 14 Mayıs

·     9 Mayıs 1913: Irkçılığın korkunç yüzü... Bulgaristan Türklerini Hıristiyanlaştırmak ve Bulgarlaştırmak üzere Babek köyüne gönderilen bir rahip, kilise yöneticilerine
Devamını Oku...

20. yüzyıl Türkiye'sinin en ilginç başbakanı

20. yüzyıl Türkiye'sinin en ilginç başbakanı… Münevver bir aileden geliyor. Baba profesör, annesi ünlü ressamlardan… Tembel bir kişilik olmadığı herkesçe malum… Buna rağmen
Devamını Oku...

8 Haziran 1915

8 Haziran 1915. Dünkü Esat Paşa Miralay Mustafa Kemal arasındaki görüşme şöyle noktalandı. 19. Tümen komutanı yeni düzenlemelerle yine cephe gerisine neden sürüldüğünü sorunca;
Devamını Oku...

Pano


Popüler

Anadolu'da Türk Siyasi Birliğinin Sağlanması

Osmanlı Devleti Balkanlarda üstünlük kazandığı dönemde, Anadolu’da siyasi birlik henüz sağlanamamıştı. Anadolu’daki Türk
Devamını Oku...


Yunus Emre Hangi dönemde yaşamıştır?

Hayatı ve şahsiyeti hakkında pek az şey bilinen Yunus Emre 1240 yılında Orta Anadolu havzasında doğup yaşamış ve 1320 yılında
Devamını Oku...


Gelin Koçu Getirme Âdeti

Nişanlı Kıza Gelin Koçu Getirme Âdeti diğer bir adıyla “gelin koçu” âdetini paylaşacağız bugün. Kurban bayramı yaklaşırken pek
Devamını Oku...


İstanbul'un Dağları Hangileridir?

İstanbul'da ki Dağların Adları Nelerdir? İstanbul il sınırları içinde yüksek dağlar yoktur. Dağlar 1000 metre nin altındadır. En
Devamını Oku...


Çimpe Kalesi'nin Alınmasının Önemi

Çimpe kalesi, Balkan topraklarının Güneydoğu kıyısında Gelibolu’da bulunmaktadır. Bu kale 14. yüzyılın ortalarında yani 1352 yılında
Devamını Oku...



Toplam Makale: 7662 Toplam Görüntülenme: 3529961

Pano

Balkanlar

Edirne

Haftanın Kitabı