Havacılık Tarihimizin Öncü Kadın Pilotları

İlk Türk Kadın Pilotu Bedriye Tahir Gökmen

İlk Türk Kadın Pilotumuz Bedriye Tahir (Gökmen)’dir. Gökmen Bacı olarak da tanınır. Soyadı Kanunundan sonra Gökmen soyadını almıştır.

1932 yılında Vecihi Uçuş Okulu’nda havacılık eğitimine başlayan Gökmen, bir yandan memurluk yaparken diğer yandan da gönül verdiği uçuş eğitimlerini sürdürmüştür. 1933’te uzmanlaşarak bröve belgesini almıştır. Türkiye’nin ilk paraşütçüsü ve Paraşüt okulunun ilk müdürü olan Abdurrahman Türkkuşu ona Gökmen lakabını takmıştır.

Bedriye Tahir Gökmen, havacılık merakı ve eğitimleri yüzünden tepki almış ve birçok engellemeyle karşılaşmıştır. Havacılık ile uğraştığı için aylığından ceza bile kesilmiş, ilerleyen süreçte işine son verilmiştir.

1934 yılında Vecihi Okulu, brövelerin onaylanması için öğrencilerinin Hava Kuvvetleri Müsteşarlığı tarafından sınavdan geçirilmesini istemiştir. Fakat sınav heyeti geldiğinde okulun tek faal uçağı kırım geçirmiş olduğundan sınav yapılamamış ve heyet tekrar gelmeyi kabul etmeyince de okul kapanmış ve Gökmen Bacı’nın pilotluğu onaylanmamıştır. O sırada işinden çıkarılan Bedriye Tahir Gökmen’in daha sonraki hayatı bilinmemektedir.

Vecihi Sivil Tayyare Mektebi (VSTM) kayıtlarına göre ilk kadın pilotumuz Bedriye Tahir Gökmen'in 1933 ve 1934 yılları arasında toplam 246 uçuş yaptığı ve 19,14 saat uçtuğu belirtilmiştir, Onaylanmamış olsa bile Bedriye Tahir Gökmen ilk Türk kadın pilotu olarak havacılık tarihindeki yerini almıştır.

İlk Türk Kadın Savaş Pilotu Sabiha Gökçen

Sabiha Gökçen 1913 yılında Bursa'da doğdu. Babası ve annesinin ölümünün ardından 1925 yılında Bursa'yı ziyaret eden Atatürk tarafından evlat edinildi. Sabiha Gökçen'e "Gökçen" soyadı, henüz havacılıkla ilgisinin olmadığı 1934 yılında soyadı kanununun çıkmasıyla Atatürk tarafından verildi.

Çankaya İlkokulu ve İstanbul Üsküdar Kız Koleji'nde eğitim gören Sabiha Gökçen, 1935 senesinde Türkkuşu'nun açılış töreninde yapılan planör gösterilerinden etkilenerek havacılık sektörüne yöneldi. Mustafa Kemal Atatürk'ün de desteğini alan Gökçen, 1935’te Türk Hava Kurumu'nun Türk Kuşu Sivil Havacılık Okulu'na girmiştir. Burada havacılığa ilk adımını atmış ve paraşüt ve planörcülük eğitimi görmüş, A ve B brövelerini almıştır. Bu dönemde yedi erkek öğrenciyle birlikte Kırım'a gönderilerek altı aylık yüksek planörcülük eğitimini Koktebel Yüksek Planör Okulu'nda tamamladı. Bunun yanında Eskişehir Havacılık Okulu'nda da Savmi Uçan ve Muhittin Bey'den özel uçuş dersleri aldı. 25 Şubat 1936'da ilk defa motorlu uçak ile uçmaya başladı.

1936'da Eskişehir Askeri Hava Okulu'na girdi ve burada aldığı özel eğitimden sonra askeri pilot oldu. Eskişehir'de 1.Tayyare Alayı'nda staj yaptı, avcı ve bombardıman uçakları ile uçtu. Gökçen 1937 senesinde Tunceli'de çıkan isyanı bastırmak için başlatılan Dersim Harekâtı’nın hava saldırısı safhasında yer alan ilk kadın savaş pilotuydu. 1937 yılında Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Genelkurmay Başkanı'nın da katıldığı bir törenle kendisine Türk Hava Kurumu Murassa (İftihar) Madalyası verildi. 30 Ağustos 1937'de askeri uçuş brövesi aldı.Sabiha Gökçen, 1938 senesinde uçağıyla beş gün süren bir Balkan turu gerçekleştirdi. Bu seyahati sırasında Atina, Sofya ve Belgrad gibi şehirleri gezdi. 22 Haziran 1938'de İstanbul'a geri döndü.

Sabiha Gökçen, manevi babası Mustafa Kemal'i kaybedince ordudan ayrılarak Türkkuşu Uçuş Okulu'nda başöğretmen olarak çalışmaya başladı. 1955 senesine kadar da bu görevini sürdürdü 1940 yılında aynı okulda öğretmenlik yapan Üsteğmen Kemal Esiner ile evlendi. Ancak Esiner 3 sene sonra 12 Ocak 1943’de yaşamını yitirdi.1953 ve 1959'da davet üzerine ABD'ye giden Sabiha Gökçen, Türk toplumu ve Türk kadınını tanıttı. Türk Hava Kurumu tarafından 1989 yılında altın madalya verilen Gökçen, 1991'de Uluslararası Havacılık Federasyonu'nun havacılığın bütün dallarında üstün başarı gösteren havacılara verdiği FAI altın madalyasının sahibi oldu.

1996'da ise havacılık kariyerinin en büyük ödülünü aldı. Amerikan Hava Kurmay Koleji'nin mezuniyet töreni için düzenlenen Kartallar Toplantısı'nın onur konuğu olarak katıldığı Maxwell Hava Üssü'nde ki törende "Dünya Tarihine adını yazdıran 20 Havacıdan biri" seçildi. Gökçen bu ödüle layık görülen ilk ve tek kadın havacı oldu.

Toplam 22 değişik hafif bombardıman ve akrobatik uçakla uçan Gökçen, Son uçuşunu 1996'da 83 yaşında iken Fransız pilot Daniel Acton eşliğinde Falcon 2000 uçağıyla yaptı.

Hayatı boyunca çok sayıda bröve, plaket ve madalya’ya layık görülen İlk Türk kadın savaş pilotu Gökçen, 22 Mart 2001 tarihinde tedavi gördüğü Gülhane Askeri Tıp Akademisinde hayata gözlerini yumdu.

İlk Kadın Jet Pilot: Leman Bozkurt Altınçekiç

Kadınların Türkiye’de askerlik süreci inişli-çıkışlı bir durum arz ederek ile günümüze gelmiştir. İlk talepler Türk ordusunda aktif görev almak isteyen kız öğrencilerden gelmiştir. İlk müracaat eden kişi ise öncü bir kadın olan İnci Arsan olmuştur. Ordunun yönetim kademesi bu talebe soğuk bakmasına rağmen Milli Savunma Bakanı Ethem Menderes’in araya girmesi ile başvurular kabul edilerek, orduya ilk kadın alımları başlamıştır. İnci Arsan, Türk ordusunun ilk kadın subayı olmuştur. 22 Eylül 1955’te yayınlanan emirde kız öğrencilerin ilerideki istihdam yerleri belirlenmiştir. TSK erkek adaylarda aranan şartların dışında kadınlar için zorlu şartlar getirmiştir. Hava Kuvvetleri Komutanlığı da 1955 yılından itibaren bünyesine kadın subay adayı alımlarına başlamıştır (27 Mayıs 1960 darbesi sonrasında da kız öğrencilerin askeri okullara alınması uygulaması kaldırılmıştır). Başvuruda bulunan 20 adayın içinde Leman Bozkurt da bulunmuş ve eğitimlerinin ardından Türkiye’nin ve NATO üyesi ülkelerin ilk kadın jet pilotu unvanı ile tanınmıştır.

1933 yılında Sarıkamış doğumlu Leman Bozkurt, Atatürk Kız Lisesi’nden mezun olduktan sonra Türkkuşu İnönü Tesisleri’nde planör eğitimi almaya başlamıştır. Tesislerde aldığı eğitimlerle tecrübe kazanan Leman Bozkurt, kadınların askere alınması kararı ile Ekim 1955’te İzmir’e gelerek Hava Harp Okuluna başlamıştır.

Leman Bozkurt’un uçma arzusu günden güne artmış ve Türkkuşu Tesisleri’ni özlemeye başlamış, bu sebepten dolayı da gece İzmir’den kaçarak Ankara’ya geri dönmüştür. Telkinler sonucu apar topar bir C-47 uçağı bulunarak Ankara’ya geri dönmeye ikna edilmiştir. Hava Harp Okuluna tekrar katılarak her sınıfa 1 kadının düştüğü eğitimine başlamıştır. 2. yılın sonunda Eskişehir’e uçuş kontrolüne gönderilmiştir. Yapılan kontroller sonucu tek kazanan Leman Bozkurt olmuştur. Uçamadığı için sürekli yakınan Leman Bozkurt, 18 Mart günü ilk uçuşunu Magister ile tamamlamıştır. 30 Ağustos 1957 yılında okulu birincilik ile bitirerek Türk Silahlı Kuvvetlerine katılmıştır.

Leman Bozkurt, 27 Ağustos 1958’de Eskişehir’de bulunan Jet Eğitim Filosuna katılmıştır. Pilot ve uçak eğitimini sağlamayı amaçlayan sıkı bir eğitimi tamamladıktan sonra 22 Kasım 1958’de bröve merasimi yapılmıştır. Eğitimi sırasında T-33 A jet uçakları ile 26 saat 30 dakikalık uçuş gerçekleştirmiş, günde 1 buçuk saat uçmuştur. Kıta’ya giderek sürekli uçmak isteyen Teğmen Bozkurt, Jet Eğitim Filosuna öğretmen tayin edilmiştir. Aktif görev talebini sürekli dile getiren Teğmen, filo öğretmenliğine sıcak bakmamıştır. Leman Bozkurt, kendisi gibi Eskişehir’de görev yapan Üsteğmen Tahir Altınçekiç ile evlenmiştir.

Leman Bozkurt Eskişehir’den sonra Çiğli’ye 2. Ana Jet Üssüne tayin olmuştur. Uçuş tutkusunu zirvede yaşamış ve imkânlar dâhilinde uçuşlar yapmıştır. Daha sonra uçuşları Gaziemir’e kaydırılmıştır. 1967 senesine kadar normal uçuş isteklerini F-84 ve T-33 uçakları ile yerine getirmiştir. 1967 senesinden sonra Hava Kuvvetleri’nin karargâh hizmetlerinde çalışmış ve Merkez Şube Müdürü olarak görev yapmıştır. Çok sevdiği askerlik mesleğinden kıdemli albay rütbesiyle emekli olmuştur.

Türkiye’nin ve NATO ülkelerinin uzun süre ilk kadın jet pilotu olma unvanını taşıyan Albay Leman Bozkurt Altınçekiç, 4 Mayıs 2001’de vefat etmiştir.

Kaynaklar

ü  http://www.tayyareci.com/bedriye.htm

ü  https://bilginler.net/turkiyenin-ilk-kadin-pilotu-bedriye-tahir-gokmen-kimdir/

ü  https://www.sabihagokcen.aero/sabiha-gokcen-kimdir.html

ü  https://www.tarihiolaylar.com/biyografiler/sabiha-gokcen-208

ü  Serhat Hürkan, Türkiye’nin İlk Kadın Subayları, Sinemis Yay., 2016, s.

ü  http://www.tayyareci.com/arsiv/lemanaltincekic.asp

ü  http://www.tarihikadim.com/harbiyeli-oncu-pilot-leman-bozkurt-altincekic/

·     Aydın Çevik

·     Türk Tarihi

·     Dünya Tarihi ve Mitolojisi

İlginizi Çekebilir

9 Şubat 1915

Bugün 9 Şubat 1915.Çanakkale boğazının ağzına kadar gelip keşif yapan düşman gemilerinin çok sokulmasını engellemek için bir obüs takımı Troya kıyılarına
Devamını Oku...

Ahmet Hâşim bir mülakatta

Ahmet Hâşim bir mülakatta ("Üç Büyük Üstadla Mülâkat", Kâzım Sevinç, Garba Doğru, 1 Ağustos 1930), Yakup Kadri Karaosmanoğlu’na Nâzım Hikmet hakkında şunları
Devamını Oku...

İstanbul'dan Sayfalar

İlber Ortaylı'nın, İstanbul'dan Sayfalar adlı kitabında belirttiğine göre; 15. yüzyıla kadar atalarımız tarafından kullanılan Eski Anadolu Türkçesi, bu yüzyıldan itibaren Arapça ve
Devamını Oku...

Tarihte Bugün 7 Mart 2017

1876 - Alexander Graham Bell, telefon olarak adlandırdığı buluşunun patentini aldı (patent no: 174,464). 1919 - Fransızlar, Kozan’ı işgali. 1927 - İstiklal Mahkemeleri'nin görevi
Devamını Oku...

28 Ocak 1915

28 Ocak 1915. Bir düşman denizaltısı boğazı keşfetmek için operasyon yaparken arızalandı. Tam boğazın ağzında suyun üstüne çıkmak zorunda kalan denizaltı İsa ve Nusrat
Devamını Oku...

Birinci Dünya Savaşı’nın Yüzüncü Yılı

Birinci Dünya Savaşı 11 Kasım 1918’de bitti. Bugün yüzüncü yılı kutlanıyor. Savaşa yol açan nedenler, aradan yüzyıl geçmesine karşın farklı biçim ve yoğunluklarla bugün de
Devamını Oku...

Biliyor Muydunuz?

Kahire'de bulunan Keops piramidinin 12 ton ağırlığında iki buçuk milyon bloktan oluştuğunu, günde on blok yerleştirilmesi halinde yapımının 664 yıl süreceğini, Piramidin üstünden
Devamını Oku...

“Postahane-i Amirane”

1840 yılında “Postahane-i Amirane” ismiyle faaliyetlerine başlayan günümüzün Türk Telekom’u, 50 hatlık ilk manuel telefon santralini 1909 yılında İstanbul Büyük Postane binasında
Devamını Oku...

Rusya'daki kırbaç cezaları

Rusya'daki kırbaç cezalarının kötü şöhreti Batı Avrupa'ya kadar yayılmıştır. Bazı dehşet verici ceza kayıtları göze çarpsa da, serflerin çoğunun uygar bir muamele ile
Devamını Oku...

Oğuzlar Kimlerdir?

Oğuz, 'boylar/halklar' demektir. Oğuz, 'halk' anlamına gelen erken Türk dilindeki “ug”, eski Türk dilindeki ”ok” sözünden eski Türkçedeki -z çoğul ekiyle türetilmiş olan
Devamını Oku...

Pano


Popüler

Anadolu'da Türk Siyasi Birliğinin Sağlanması

Osmanlı Devleti Balkanlarda üstünlük kazandığı dönemde, Anadolu’da siyasi birlik henüz sağlanamamıştı. Anadolu’daki Türk
Devamını Oku...


Yunus Emre Hangi dönemde yaşamıştır?

Hayatı ve şahsiyeti hakkında pek az şey bilinen Yunus Emre 1240 yılında Orta Anadolu havzasında doğup yaşamış ve 1320 yılında
Devamını Oku...


Gelin Koçu Getirme Âdeti

Nişanlı Kıza Gelin Koçu Getirme Âdeti diğer bir adıyla “gelin koçu” âdetini paylaşacağız bugün. Kurban bayramı yaklaşırken pek
Devamını Oku...


İstanbul'un Dağları Hangileridir?

İstanbul'da ki Dağların Adları Nelerdir? İstanbul il sınırları içinde yüksek dağlar yoktur. Dağlar 1000 metre nin altındadır. En
Devamını Oku...


Çimpe Kalesi'nin Alınmasının Önemi

Çimpe kalesi, Balkan topraklarının Güneydoğu kıyısında Gelibolu’da bulunmaktadır. Bu kale 14. yüzyılın ortalarında yani 1352 yılında
Devamını Oku...



Toplam Makale: 7667 Toplam Görüntülenme: 3685229

Pano

Balkanlar

Edirne

Haftanın Kitabı