Göbeklitepe'den bir hikâye

Şanlıurfa Göbeklitepe

İnsanlık tarihi hakkında bilinenleri yeniden düşünmeyi sağlayan, yerleşik tarih anlayışını ve bilgilerini değiştirip, dinler tarihini sorgulatan bir arkeolojik çalışma 1995 yılından beri Şanlıurfa Göbeklitepe'de devam ediyor. Yaklaşık 12 bin yıl önce inşa edilen Göbeklitepe tarihteki ilk ibadet merkezi olarak biliniyor. Burası İngilizlerin çok gurur duyduğu Stonehenge'den 7000, Mısır piramitlerinden ise 7500 yıl daha eski. Burada keşfedilen anıtsal yapılar, insan elinden çıktığı bilinen ilk megalitik yapılarmış.

Toprak altında radarla tespit edilenler dâhil 20 kadar tapınak bulunuyor. Dairesel formda büyük yapılardan kare şeklinde olan küçük yapılara kadar burası bir tapınak kompleksi.

Göbeklitepe’deki bulgulardan önce, o dönemlerde avcı/toplayıcı bir yaşam süren insanoğlunun tarım yapmayı öğrenip, yerleşik hayata geçmesinden sonra dinlerin oluştuğu ve buna bağlı olarak tapınakların yapılmaya başlandığı, yani tarımın keşfinin medeniyet ve dinin doğuşuna öncülük ettiğine inanılıyormuş.

Oysa kazılarda, Göbeklitepe’deki tapınakların yeni taş devrinde yapıldıkları ortaya çıkarılmış. Burada oluşturulan dinsel çekim merkeziyle birlikte yörede toplanan insanların ilk kez yerleşik düzene geçip tarıma başladıklarını gösteren bulgular var. Dünyada ilk kez evcilleştirilen 2 buğday türü bu civarda bulunmuş.

Bu tapınakların yapıldıkları dönemde henüz ne hayvan evcilleştirilmiş ne yerleşik hayata geçilmiş ne de tarım yapılıyormuş. Göbeklitepe’yi inşa edenler, uzun saçlı, taş baltalı avcı-toplayıcılar. Ellerinde sadece obsidiyen ve çakıl taşları var ve dikilitaşların üzerlerine çeşitli hayvanlar, hatta soyut semboller işlemişler. Dahası 5-6 ton ağırlıkta ve 5,5 metreye varan uzunluktaki dikilitaşları civardaki taş ocaklarından taşımış ve ana kayadan şekillendirilmiş kaidenin tam ortasına dimdik yerleştirmişler. Akıl almıyor.

İlginç diğer bir konu da, kalıntılarda yetkin bir taş işçiliği, kabartma tekniği ile yapılarak aktarılan motifler ve içerik zenginliği, o dönemde karmaşık ve düşünsel bir düzeye ulaşıldığını gösteriyor. Bu yapıların inşa edilmesinin gerektirdiği son derece karmaşık organizasyonun da avcı-toplayıcı topluluklarca nasıl sağlanabildiği henüz açıklanamıyor. Kabartmalardaki sembollerin hiyeroglifler gibi resim yazısının atası olabileceği de düşünülüyor.

Yöre halkı kazılar başlamadan önce, üstünde tek bir ağaç bulunan bu tepenin kutsal olduğuna inanıyor ve bu ağacı bir dilek ağacı olarak kullanıyormuş.

İnşa edildikten 1000 yıl sonra üstleri insanlar tarafından kapatılarak gömüldüğü anlaşılan bu yapılar, keşfedildikleri günden buyana şaşırtmaya ve ilham vermeye devam ediyor. 20 kadar olduğu tahmin edilen tapınaktan henüz 6 tanesi gün yüzüne çıkarılmış.

Göbeklitepe UNESCO tarafından 2011'de Dünya Mirası geçici listesine alınmış ve 2018'de kalıcı listeye girmiş.

Tüm geziyi planlayıp, burayı arkeoloji ve mozaik müzelerini bir antropolog, bir sanat tarihçisi ve bir mimarlık tarihçisi ile birlikte gezerek ilk elden bilgilerle donanmamızı sağlayan sevgili Ahmet’e çok teşekkürler ????.

·       Alıntı Gönül Günal Değirmendereli, Ahmet Erhan Titrek.

·       Yayın Tarihi 16 Mart 

İlginizi Çekebilir

Hat Sanatı

İslamiyet’in doğduğu ve yayılmaya başladığı topraklar bugünkü Arabistan yarımadasındadır. Arap yazısı Arami asıllı Nabati yazısına
Devamını Oku...

Derviş Kemal (Kemal Özcan)

Çağımızın büyük ozanlarından Derviş Kemal (Kemal Özcan)'ı sevgi, saygı ve muhabbetle anıyoruz... Günümüzün en önemli halk ozanlarından olan Kemal Özcan yani halk arasında
Devamını Oku...

Ahlat Ağacı nedir?

Ahlat ağacı, bilimsel adı Pyrus elaeagrifolia olan gülgiller familyasına mensup yabani bir armut türüdür. İngilizcede wild pear olarak
Devamını Oku...

Perşembe akşamı Çerağ

Alevi-Bektaşi inancında her Perşembe akşamları Çerağ uyandırılır çünkü inancımızda insan Hakk'ın nurundan yaratılmıştır. Aşıklarımız'ın dedikleri gibi Kandili Nur'dan, Nur'a
Devamını Oku...

Ateş Ruhu

Şaman törenlerinde okunan manzum dualardan birinde ateş ruhu şöyle kutsanır: ''Otuz dişli ateş anam / Kırk dişli kayın anam / Gündüzleri bizim için / Çalışıp
Devamını Oku...

Mitoloji

Vicdanın Kapanmayan Gözünü Tasvir Eden Horus'un
Devamını Oku...

Bektaşi Tekkeleri 1826'ya kadar

Bütün Anadolu Balkanlar Orta Avrupa Arabistan Orta-doğuyu Osmanlı Devletinin her köşesini bir ağ gibi saran her 30 km. de 2 -3 günlük yolculukla ulaşılabilecek ve fütüveti irşadı
Devamını Oku...

Balkanlar'da da yoğun bir Alevi Bektaşi nüfusu

Balkanlar'da da yoğun bir Alevi Bektaşi nüfusu vardır. En yoğun olduğu ülke Bulgaristan’da Buraya çeşitli dönemlerde ve çeşitli nedenlerle gelmişlerdir. Sarı Saltuk’la Dobruca’ya
Devamını Oku...

Eski Türklerde Ölü Gömme Geleneği

Şamanist Türkler ölümün kötü ruhlardan kaynaklandığına inanırlar. Altay Türklerine göre, yeraltı dünyasının Tanrısı Erlik yeryüzüne gönderdiği görevlileri aracılığıyla
Devamını Oku...

Gizli bilgiler konusunda çok insanın aklında şöyle soru vardır

Gizli bilgiler konusunda çok insanın aklında şöyle soru vardır: Eğer kadim bilgiler varsa ve onlar şimdiki bizim felsefe ve bilimlerimizden farklı ve hatta onlardan daha iyiyse, neden onlar
Devamını Oku...

Pano


Popüler

Yunus Emre Hangi dönemde yaşamıştır?

Hayatı ve şahsiyeti hakkında pek az şey bilinen Yunus Emre 1240 yılında Orta Anadolu havzasında doğup yaşamış ve 1320 yılında
Devamını Oku...


Gelin Koçu Getirme Âdeti

Nişanlı Kıza Gelin Koçu Getirme Âdeti diğer bir adıyla “gelin koçu” âdetini paylaşacağız bugün. Kurban bayramı yaklaşırken pek
Devamını Oku...


Anadolu'da Türk Siyasi Birliğinin Sağlanması

Osmanlı Devleti Balkanlarda üstünlük kazandığı dönemde, Anadolu’da siyasi birlik henüz sağlanamamıştı. Anadolu’daki Türk
Devamını Oku...


İstanbul'un Dağları Hangileridir?

İstanbul'da ki Dağların Adları Nelerdir? İstanbul il sınırları içinde yüksek dağlar yoktur. Dağlar 1000 metre nin altındadır. En
Devamını Oku...


Çimpe Kalesi'nin Alınmasının Önemi

Çimpe kalesi, Balkan topraklarının Güneydoğu kıyısında Gelibolu’da bulunmaktadır. Bu kale 14. yüzyılın ortalarında yani 1352 yılında
Devamını Oku...



Toplam Makale: 7662 Toplam Görüntülenme: 3396846

Pano

Balkanlar

Edirne

Haftanın Kitabı