Eski Çağların GPS’i: Usturlablar

İmam Bal

Günümüzde yönümüzü bulmak için küresel konumlandırma sistemlerini, ingilizce kısaltmasıyla gps’leri kullanıyoruz. Birden fazla uydu aracılığıyla çalışan bu sistem sayesinde tam konumumuzu, yönümüzü ve daha birçok şeyi öğrenebiliyoruz. Ancak eski çağlardaki insanlar bu gereksinimlerinin bir kısmını basit ve güzel bir aletle karşılayabiliyordu: Usturlablarla…

Yaklaşık 15 cm çapındaki büyük bir cep saatine benzeyen bu basit aletle birçok şey hesaplanabiliyordu. Astronomlar, matematikçiler, coğrafyacılar ve diğer birçok bilim insanı tarafından kullanılan usturlab, bu nedenle yakın zamana kadar popülerliğini korumuştur.

Usturlab ve usturlab benzeri aletlerin çok eski yıllardan beri kullanıldığı biliniyor. Ancak bunlarla ilgili sağlam kaynaklara ulaşılamamıştır. Yazılı kaynaklara göre, ilk usturlap MÖ 2. yüzyılda İznik’te yaşamış Hipparkhos tarafından bulunmuş. Yaşamının büyük bir kısmını Anadolu’da geçirmiş olan Hipparkhos’un Rodos Adası’nda öldüğü tahmin ediliyor. Ömrünü matematik ve astronomiyle ilgilenerek geçiren bu bilim insanı usturlabı keşfederek belki de dünyanın kaderini değiştiren en önemli aleti ortaya koymuştur. Çünkü usturlab olmasaydı ne denizcilik ne de mimarlık gelişebilirdi. Hipparkhos’tan sonra MS 375 yılında İskenderiyeli Theon usturlabın bilimsel olarak nasıl çalıştığını açıklamıştır. Her ne kadar usturlabı Hipparkhos’un bulduğu düşünülse de usturlabın tam mânâsıyla geliştirilip yayılmasını Müslüman bilim adamlarının sağladığı su götürmez bir gerçektir.

Günümüze ulaşan en eski usturlab Kuveyt’te bulunmaktadır.

MS 771 yılında Ebu İshak el Fezari usturlabı İslami usturlaba dönüştürerek namaz saatlerini hesaplamıştır. 9. yüzyılda da Ahmed Fergani, usturlab kullanarak Güneş’in yarıçapını ölçmeyi başarmış ve Güneş’in çapının 6.410.000 metre olduğunu söylemiştir. Ahmed Fergani ayrıca Nil Nehri’nin sularının hızını ve yüksekliğini ölçen özel bir alet icat etmiştir.

858-929 yılları arasında yaşayan ve Şanlıurfa’nın ilçesi Harran’da doğan Battani, usturlabı geliştirerek üzerine yıldız tabloları yerleştirmiştir. Bu şekilde Battani, 1 güneş yılını 365 gün 5 saat 46 dakika 24 saniye olarak ölçmüş ve astronomi biliminde önemli bir iz bırakmıştır.

927 yılındaysa, Nastulus isimli Arap bilim insanı tarihi bilinen ve günümüze ulaşan en eski usturlabı yapmıştır. Bu usturlab bugün Kuveyt’teki İslam Sanatları Müzesi’ndedir.

11. yüzyılda El Biruni, gök cisimlerinin yaptığı periyodik hareketlerin usturlabta ne şekilde kullanılması gerektiğini açıklayan bir kitap yazmıştır.

1325 yılında Farabi’nin hocası el Sarraç o güne kadar yapılan en karmaşık usturlabı yapmıştır.

·       İmam Bal

·       Alıntı Tarihin Gerçeğine Yolculuk

İlginizi Çekebilir

Bulgaristan Meclisi, Belene Atom Santralinin inşaat moratoryumunun kaldırılması teklifini reddetti

11 Ocak 2017 Bulgaristan Meclisi, Bulgaristan Sosyalist Partisi’nin (BSP) Belene Nükleer Enerji Santrali’nin inşaatına uygulanan moratoryumun kaldırılması teklifini reddetti.
Devamını Oku...

Basın Bülteni

Geçtiğimiz günlerde İlimiz ticaret erbabı ile “Edirne Ekonomisi ve İş Dünyası”nın güncel sorunları ve çözüm önerilerini paylaşmak amacıyla düzenlenen toplantının ardından
Devamını Oku...

“Osmanlı Fakir Çocuklarına Yardım” Cemiyet-i Hayriye

Edirne'den yüzler… İttihad ve Terakkî Cemiyeti Edirne Şubesi'nin üyeleri tarafından kurulan “Osmanlı Fakir Çocuklarına Yardım” Cemiyet-i Hayriyesi'nin himâyesinde bulunan
Devamını Oku...

Kuş gribi vakaları nedeniyle kriz masası oluşturuldu

28 Aralık 2016 Tarım ve Gıda Bakanı Desislava Taneva’nın İçişleri Bakanlığı, Devlet Milli Güvenlik Ajansı (DANS) ve kuş üreticilerinin temsilcileriyle yaptığı görüşmede halk
Devamını Oku...

Eski Cami

Edirne'nin en mübarek ve mukaddes camii! Duaların kabul edildiği yer! Sultanların kılıç kuşandığı cami (II. Ahmet ve II. Mustafa) Hacı Bayramı Veli'nin vaaz verdiği cami! Mistik havası
Devamını Oku...

Gümülcine-Yanıkköy Egnatia otoyolu tamamlandı

Yunanistan ile Bulgaristan’ı birbirine bağlayan beş sınır kapısından biri olan Makas - Yanıkköy Sınır Kapısı 2013 yılında iki ülkenin siyasi temsilcilerinin katıldığı resmi
Devamını Oku...

En iyisinden tohumlarımız var

Alıntı: Bilge Aras En iyisinden tohumlarımız var. Yeditepe Üniversitesinde çok başarılı çalışmalar yürütülüyor. Mühendislerimiz ve bilim adamlarımızın emeği hiçe sayılarak
Devamını Oku...

Edirne Sveti Georgi Kilisesi

Edirne'de Sveti Georgi Kilisesi'nde her yıl 6 Mayıs günü kutlanmaktadır. Bu yıl Bulgar Ortodoks Sveti Georgi Kilisesi’nin kubbesinde restorasyon çalışmaları
Devamını Oku...

Türk bilim adamı çok özel bir ceviz türü elde etti

05 Kasım 2016 Türkiye'nin Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde 17 yıllık ıslah çalışmalarının ardından üretilen dünyanın "en iri" ceviz türlerinden "Sütyemez1" ve
Devamını Oku...

Edirne Merkez İlçede Mera Sorunu

8 Eylül 2016 Edirne İli Merkez ilçeye bağlı Yıldırım, Hacı Sarraf ve Yeni İmaret mahalle muhtarları ile yaptığımız görüşmeler sonucunda merkez ilçelerinde 2956 adet büyükbaş
Devamını Oku...

Pano


Popüler

Anadolu'da Türk Siyasi Birliğinin Sağlanması

Osmanlı Devleti Balkanlarda üstünlük kazandığı dönemde, Anadolu’da siyasi birlik henüz sağlanamamıştı. Anadolu’daki Türk
Devamını Oku...


Yunus Emre Hangi dönemde yaşamıştır?

Hayatı ve şahsiyeti hakkında pek az şey bilinen Yunus Emre 1240 yılında Orta Anadolu havzasında doğup yaşamış ve 1320 yılında
Devamını Oku...


Gelin Koçu Getirme Âdeti

Nişanlı Kıza Gelin Koçu Getirme Âdeti diğer bir adıyla “gelin koçu” âdetini paylaşacağız bugün. Kurban bayramı yaklaşırken pek
Devamını Oku...


İstanbul'un Dağları Hangileridir?

İstanbul'da ki Dağların Adları Nelerdir? İstanbul il sınırları içinde yüksek dağlar yoktur. Dağlar 1000 metre nin altındadır. En
Devamını Oku...


Çimpe Kalesi'nin Alınmasının Önemi

Çimpe kalesi, Balkan topraklarının Güneydoğu kıyısında Gelibolu’da bulunmaktadır. Bu kale 14. yüzyılın ortalarında yani 1352 yılında
Devamını Oku...



Toplam Makale: 7667 Toplam Görüntülenme: 3720197

Edirne Sabun Sanayi ve Tic. Ltd. ?ti. A: Yeni Sanayi Sitesi 11/B Blok No.4

– Edirne T: 0(284) 236 31 37

Balkanlar

Edirne

Haftanın Kitabı