Dânişmendnâme

Türk Tarihi

Prof. Dr. Umay Günay

Anadolu'nun fethini ve bu mücadelenin kahramanlarını anlatan, XII. yüzyılda sözlü olarak şekillenen XIII. yüzyılda yazıya geçirilen İslâmî Türk destanlarındandır. Danişmendnâme'de hikâye edilen olayların tarihi gerçeklere uygunluğu, kahramanlarının yaşamış Türk beyleri olmalarından, Anadolu coğrafyasının gerçek isimleriyle anılmasından dolayı uzun süre tarih kitabı olarak nitelendirilmiştir. Köroğlu metni destan adıyla anılmakla ve bazı destanî niteliklere de sahip olmakla birlikte XX. yüzyılda Anadolu'dan derlenen örnekleri daha çok halk hikâyesi geleneğine yakındır. Anadolu'da hikâyeci âşıklar tarafından 24 kol halinde anlatılan hikâyesinin özeti kısaca şöyledir: Köroğlu Destanı Bolu Beyi, güvendiği seyislerinden biri olan Yusuf'a: "Çok hünerli ve değerli bir at bul." emrini verir. Seyis Yusuf, uzun süre Bolu beyinin isteğine uygun bir at arar. Büyüdüklerinde istenen niteliklere sahip olacağına inandığı iki tay bulur ve bunları satın alır. Bolu beyi bu zayıf tayları görünce çok kızar ve seyis Yusuf'un gözlerine mil çekilmesini emreder. Gözleri kör edilen ve işinden kovulan Yusuf, Sıska taylarla birlikte evine döner. Oğlu Ruşen Ali'ye verdiği talimatlarla tayları büyütür. Babası kör olduğu için Köroğlu takma adıyla anılan Ruşen Ali, babasının isteğine göre atları yetiştirir. Taylardan biri olağanüstü bir at haline gelir ve Kırat adı verilir. Kırat da destan kahramanı Köroğlu kadar ünlenir. Seyis Yusuf, Bolu beyinden intikam almak için gözlerini açacak ve onu güçlü kılacak üç sihirli köpüğü içmek üzere oğlu ile birlikte pınara gider. Ancak, Köroğlu babasına getirmesi gereken bu köpükleri kendisi içer, yiğitlik, şâirlik ve sonsuz güç kazanır. Babası kaderine rıza gösterir ancak oğluna mutlaka intikamını almasını söyler. Köroğlu Çamlıbel'e yerleşir, çevresine yiğitler toplar ve babasının intikamını alır. Hayatını yoksul ve çaresizlere yardım ederek geçirir. Halk inancına göre silâh icat edilince mertlik bozuldu demiş kırklara karışmıştır. Çeşitli dönemlere ve farklı siyâsî birlikler sahip Türk gurupları arasında tesbit edilen Türk destanlarının kısaca tanıtımı ve özeti bu kadardır. Bu destan metinleri incelendiğinde hepsinde ilk Türk destanı Oğuz Kağan destanının izleri bulunduğu görülür. Bu destan parçaları Türk dünyasının ortak tarihî dönem hatıralarını aksettiren ilk edebî ürünler olarak da önem ve değer taşırlar. Bir gün bu parçalardan hareketle Fin destanı Kalavala gibi değerli mükemmel bir Türk destanını yazılabilirse çeşitli kaynaklarda dağınık olarak bulunan malzeme daha anlamlı hale gelebilir kanaatindeyim.

Kaynaklar

1.    Banarlı Nihat Sami, Resimli Türk Edebiyatı Tarihi, İstanbul 1971.

2.    Bang W. - R.R. Arat, Die Legende von Oghuz-Kaghan, Berlin ı932. Türkçe çevirisi, Oğuz Kağan Destanı, İstanbul 1936.

3.    Ebulgâzi Bahadır Han, şecere-i Terakime, fotokopi, İstanbul ı937. 4. Gökyay Orhan şâik, " Han-nâme" Necati Lugal Armağanı, Ankara 1968.

·     Prof. Dr. Umay Günay

·     Seher Bilhan Sürme

·     Dünya Tarihi ve Mitolojisi

·     Türk Tarihi

İlginizi Çekebilir

Nusret Mayın Gemisi

18 Mart Deniz zaferimizin mimarlarından Nusret Mayın Gemisi ve Gemide görevli Müstahkem Mevkii Mayın Grup Komutanı Yüzbaşı Hafız Nazmi Akpınar… Ruhu şad
Devamını Oku...

Pelagslar

Adile Ayda- Türklerin İlk Ataları Pelasglar Ve Yunan Medeniyeti Batılıların kendilerini bağlamak için olağanüstü bir çaba gösterdikleri Yunan Medeniyeti, aslında Yunanistan'da değil,
Devamını Oku...

3 Nisan 1915

3 Nisan 1915. Osmanlı donanması Karadeniz’de harekâta çıktı. Odesa ve Sivastopol bombardıman edilecek. Yavuz ve Midilli limandan ayrılan Rus gemilerine pusu kurdu. Ama düşman burnunun
Devamını Oku...

Amerikan Mandaterliği Tartışmaları

Türklerin Görüş ve Düşünceleri: Amerikan Cumhurbaşkanı Wilson’un I. Dünya Savaşı’na girerken yayınlamış olduğu 14 temel ilkesinden birisi, yukarıda da ifade ettiğimiz gibi,
Devamını Oku...

Tarihte Bugün 8 Ocak 2017

1916 - I. Dünya Savaşı: Müttefik güçler Gelibolu'dan çekildiler. Başarısızlığı nedeniyle İngiliz Bahriye Nazırı Winston Churchill görevinden istifa etti. 1945 - İskenderun
Devamını Oku...

1950 Türkiye genel seçimleri

Cumhuriyet Halk Partisi'nin 27 yıllık iktidarını Demokrat Parti'ye devrettiği 1950 Türkiye genel
Devamını Oku...

Tarihte Bugün 15 Nisan 2017

Tarihte Bugün 15 Nisan
Devamını Oku...

Kıbrıs'ta Bir 150'lik Sait Molla (1925 - 1930)

Kurtuluş Savaşı zaferle sonuçlandıktan ve yeni Türk devleti kurulduktan sonra TBMM hükümeti isimlerini belirlediği 150 kişinin dışında bir af çıkarmıştır. Affedilmeyen bu 150
Devamını Oku...

Tarihte Ekmeğin Yolculuğu – 4

Ortaçağ Avrupası’nda Normanlar ekmekçilikte çavdar kullanmaya, hamurlarını da yorgan altında fermente etmeye başlamışlardı. İsveçliler una Ren Geyiği kanı, Fransızlar ise öküz
Devamını Oku...

Bintepelerin zengin kralları Lydialılar - 1

Bintepelerin zengin kralları Lydialılar - 1: Anadolu’nun tarihi coğrafyasında Batı Anadolu’da, kuzeyde Bakırçay (Kaikos) ve Demirci dağı (Temnos) ortada Gediz (Hermos) nehri vadisi ile
Devamını Oku...

Pano


Popüler

Anadolu'da Türk Siyasi Birliğinin Sağlanması

Osmanlı Devleti Balkanlarda üstünlük kazandığı dönemde, Anadolu’da siyasi birlik henüz sağlanamamıştı. Anadolu’daki Türk
Devamını Oku...


Yunus Emre Hangi dönemde yaşamıştır?

Hayatı ve şahsiyeti hakkında pek az şey bilinen Yunus Emre 1240 yılında Orta Anadolu havzasında doğup yaşamış ve 1320 yılında
Devamını Oku...


Gelin Koçu Getirme Âdeti

Nişanlı Kıza Gelin Koçu Getirme Âdeti diğer bir adıyla “gelin koçu” âdetini paylaşacağız bugün. Kurban bayramı yaklaşırken pek
Devamını Oku...


İstanbul'un Dağları Hangileridir?

İstanbul'da ki Dağların Adları Nelerdir? İstanbul il sınırları içinde yüksek dağlar yoktur. Dağlar 1000 metre nin altındadır. En
Devamını Oku...


Çimpe Kalesi'nin Alınmasının Önemi

Çimpe kalesi, Balkan topraklarının Güneydoğu kıyısında Gelibolu’da bulunmaktadır. Bu kale 14. yüzyılın ortalarında yani 1352 yılında
Devamını Oku...



Toplam Makale: 7667 Toplam Görüntülenme: 3689627

Pano

Balkanlar

Edirne

Haftanın Kitabı